ettehad top bar

اسماعیل محمد ولی: امنیت راه‌آهن در دستان کارگران شبه بیکار

حدود ۱۰ روز است برای تهیه گزارشی درباره شبه‌بیکارها در دورود و روستاهای اطرافش می‌گردم. کارگرانی که کار می‌کنند اما حقوق نمی‌گیرند و دفترچه بیمه‌های‌شان تمدید نمی‌شود. موضوع اصلی گزارشم کارگران خط راه‌آهن هستند؛ خطی که از تبریز تا اهواز ادامه دارد و حدود ۷ هزار کارگر زیرنظر یک شرکت پیمانکاری به نام تراورس روی ریل راه‌آهن در مشاغل مختلف: تعمیرکاری، جوشکاری، راه‌بانی و… کار می‌کنند.

سوال اصلی کارگران خط این است که چرا همه کارکنان راه‌آهن با شرکت راه‌آهن قرارداد مستقیم دارند، اما این ۷ هزار نفر که در قلب راه‌آهن کار می‌کنند با واسطه یک شرکت پیمانکاری استخدام شده‌اند. این شرکت پیمانکاری به تنهایی بزرگ‌ترین معمای کارگران خط است. کسی نمی‌داند دولتی است یا خصوصی و اساسا دلیل وجودش چیست. استفاده از شرکت پیمانکاری وقتی معنا دارد که پیمانکار تجهیزاتی وارد کند که شرکت اصلی قادر به تامین‌شان نباشد. حال آنکه تنها تجهیزات راه‌بانی دو پای سالم برای پیاده‌روی در مسافت ۱۵-۱۴ کیلومتری (رفت و برگشت) روی ریل راه‌آهن برای بررسی اتصالات و ریل‌ و تراورس‌ها (قطعات بتونی که ریل‌ روی آن قرار می‌گیرد) است. ابزارشان هم یک آچار بزرگ ۷ کیلویی و یک چراغ قوه است که درکمال شگفتی پول تعمیر آچار و خرید چراغ را هم خودشان می‌دهند.

راه‌آهن به پیمانکار پول می‌دهد تا او هم به کارگران حقوق بدهد. اوایل هفته پیش (دوم،سوم شهریور) که به دورود رسیدم کارگران حقوق اردیبهشت را گرفته بودند و سه ماه حقوق طلب داشتند. دفترچه‌های بیمه‌‌شان هم اگرچه اعتبار دارند اما مراکز‌درمانی تامین‌اجتماعی به آنها خدمات نمی‌دهند چون پیمانکار حدود ۴ ماه حق بیمه کارگران را نپراخته است. در موضوع بیمه فقط پیمانکار خطاکار نیست، سازمان تامین اجتماعی که به بهانه پرداخت نشدن حق بیمه به کارگران خدمات نمی‌دهد هم، طبق قانون خطاکار است. صحبت از قانون وقتی طرف حساب، شرکت مجهولی باشد شبیه به شوخی است. این شرکت پیمانکاری پیش از اعدام مه‌آفرید امیرخسروی متعلق به او بود. کارگران (همه کارگران) با قدردانی و احترام درباره کسی که به جرم فساد اقتصادی اعدام شد، حرف می‌زنند. می‌گویند در دوره او نه فقط حقوق و بیمه سر موقع و با مبالغ واقعی پرداخت می‌شد که پرداخت‌های غیر نقدی مثل گوشت و مرغ و حبوبات و آب معدنی هم انجام می‌شد. این آخری یعنی آب معدنی، عجیب در ذهن کارگران مانده و آن را نشانه احترام کارفرما به خودشان می‌دانند. اما بعد از اعدام او حدود دو سال است که حقوق‌ها با تاخیرهای سه، چهار ماهه پرداخت می‌شود، آن هم نه با رقم واقعی. کارگران می‌گویند پیمانکار حقوق هر کارگر را به‌طور‌کامل از شرکت راه‌آهن می‌گیرد اما […]پایه حقوق‌شان حداقل ‌مزد (یک میلیون و صد هزار تومان) است و با مجموع مزایای جانبی اگر حق اولاد بگیرند دریافتی‌شان یک و چهارصد،پانصد است. سهمیه سالی دو دست لباس کار و کفش ایمنی‌شان به چند سالی یک بار با بی‌کیفیت‌ترین اجناس ممکن رسیده و بیمه کارگران هم مدام قطع و وصل می‌شود. کارگران می‌گویند راضی‌اند اگر همین حقوق کم هم سر موقع پرداخت شود چون این تاخیرها زندگی‌شان را منهدم کرده است.

یکی از کارگران قدیمی خط که ۱۴ سال سابقه کار دارد درباره چرخه باطلی که تاخیر حقوق‌ها در زندگی‌شان ایجاد کرده خوب شیرفهمم کرد. می‌گفت ما که حقوق حداقلی می‌گیریم امکان پس‌انداز نداریم. وقتی دو ماه حقوق پرداخت نمی‌شود به تمام کسبه‌ای که وسایل ضروری زندگی‌مان را تامین می‌کنند، بدهکار می‌شویم. اینجا حساب دفتری داشتن رایج است اما کاسب انتظار دارد نهایتا یکی، دو ماهه قرضش داده شود. بعد از دو،سه ماه که یک حقوق می‌دهند ما به اندازه دو،سه حقوق بدهکاریم و علاوه بر پرداخت بدهی‌ها باید کمی پول هم تا موقع نامعلومی که حقوق بعدی را می‌دهند برای مخارج ضروری نگه داریم. مخصوصا اینکه بیمه هم نداریم. حدودا نصف حقوق را بابت بدهی کاسب‌ها می‌دهیم که به بعضی‌های‌شان هیچ چیزی نمی‌رسد و باقی‌، مقدار کمی از طلب‌شان را می‌گیرند. مجبوریم اجناس کاسب‌هایی که بهشان پولی نرسیده را به کلی از زندگی‌مان حذف کنیم و با شرمندگی سراغ کاسب‌هایی که بخشی از بدهی‌شان را داده‌ایم، برویم. شنیدن واقعیت‌های تکان‌دهنده‌ای مثل اینکه بچه‌هایم ۶ ماه است رنگ گوشت و میوه را ندیده‌اند از معمولی‌ترین حرف‌های این کارگران است.